De een draagt zijn onderneming over en stopt ermee, de ander begint aan iets wat al draait. In de kroeg heet dat een bedrijf kopen of een bedrijf verkopen. Bij de notaris, in de akte en in de belastingregels heet diezelfde gebeurtenis een bedrijfsovername of een bedrijfsoverdracht. Wie op dat woord zoekt is meestal al voorbij de vraag óf hij wil.
Dan komen de vragen die er op de dag zelf toe doen. Wat gaat er precies over? Merkt het personeel er iets van? Wie moet er tekenen, en waarom duurt het allemaal zo lang? Die volgorde houden we hieronder aan.
Waarom er de komende jaren veel bedrijfsovernames aankomen
Uit onderzoek onder Nederlandse ondernemers, gepubliceerd eind 2025, kwam naar voren dat ruim twee derde van hen binnen tien jaar wil stoppen. Een vijfde van die groep zoekt op dat moment al actief naar een opvolger zonder er een te vinden, en ruim een vijfde is er nog niet eens aan begonnen. Ruim honderdduizend ondernemers zijn ouder dan 55 jaar; zeventigduizend van hen zijn de zestig gepasseerd.
De Kamer van Koophandel zag over 2025 iets wat daarbij past. Het aantal stoppers steeg met achttien procent, bij zzp'ers zelfs met negentien, terwijl het aantal starters met tien procent daalde. Het aantal faillissementen liep juist met eenentwintig procent terug. Ondernemers trekken de stekker er dus vaker zelf uit voordat het misgaat.
Voor een koper is dat een gunstige rekensom: er komt meer aanbod dan er kandidaten zijn. Voor een verkoper is het precies andersom, en dat is de reden om vroeg te beginnen. Een bedrijfsovername waarbij de verkoper haast heeft, levert zelden de prijs op die hij in gedachten had.
Aandelen of activa: de keuze die alles bepaalt
Er zijn twee manieren om een onderneming over te dragen, en het verschil tussen die twee werkt door in de prijs, de belasting, de contracten en de positie van het personeel. Bij een aandelentransactie koop je de bv zelf. Alles wat eigendom is van die bv gaat automatisch mee, tot en met het intellectueel eigendom, zo omschrijft Ondernemersplein het. De onderneming blijft dezelfde rechtspersoon en er verandert juridisch gezien niets aan de contracten die eronder hangen.
Bij een activa-passivatransactie koop je onderdelen. Over elk onderdeel moet worden afgesproken of het meegaat: de inventaris, de voorraad, de handelsnaam, de klantcontracten, de huurovereenkomst, de vergunningen. Wat niet in de lijst staat, blijft achter bij de verkoper, samen met de bv en de schulden die niet zijn overgenomen.
De notaris is niet altijd verplicht
Voor de verkoop van aandelen in een bv of nv moet een notaris worden ingeschakeld; dat is wettelijk zo geregeld. Draag je een eenmanszaak of een vof over, dan hoeft dat niet. Dat betekent niet dat het eenvoudiger is: juist daar moet elk onderdeel apart worden benoemd, en wat niemand opschrijft gaat niet mee.
Kopers hebben vaak een voorkeur voor activa en passiva, omdat ze dan het verleden van de onderneming laten liggen. Verkopers hebben meestal liever een aandelentransactie, om dezelfde reden. Daar wordt over onderhandeld, en de uitkomst hangt af van wat er in de bv zit. Laat je eigen accountant of belastingadviseur doorrekenen wat elk van de twee voor jou betekent, want het verschil loopt in de tienduizenden euro's.
Wat een bedrijfsovername betekent voor het personeel
Dit is het onderwerp waarover in Nederland verreweg het meest wordt gezocht, en het antwoord is strakker geregeld dan de meeste ondernemers denken. Gaat een onderneming over naar een nieuwe eigenaar, dan spreekt de wet van overgang van onderneming. De werknemers gaan dan van rechtswege mee. Je mag ze niet ontslaan vanwege de overname, zegt Ondernemersplein daarover zonder enige slag om de arm.
Ze houden bovendien alles wat ze hadden. Hun primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden blijven staan, hun dienstjaren tellen door en het opgebouwde pensioen blijft van hen. De cao die gold, blijft gelden tot die afloopt of tot de algemeenverbindendverklaring vervalt; pas daarna kan er iets veranderen. En de vorige eigenaar is nog een jaar lang medeverantwoordelijk voor de afspraken uit de arbeidsovereenkomst.
Bij een aandelentransactie speelt dit niet, en dat verwart mensen. De werkgever is daar namelijk de bv, en die verandert niet: alleen de aandeelhouder is een ander. Voor het personeel verandert er op papier dus niets, wat iets heel anders is dan dat er in de praktijk niets verandert.
Is er een ondernemingsraad, dan heeft die adviesrecht over het voorgenomen besluit tot overdracht van de zeggenschap. Dat staat in artikel 25 van de Wet op de ondernemingsraden, en het advies moet op een moment worden gevraagd waarop het nog van wezenlijke invloed kan zijn. Vraag je het als alles al getekend is, dan voldoe je niet aan de wet. Daar zit meteen de spanning van elke bedrijfsovername met personeel: je wilt het stil houden tot het rond is, en tegelijk moet je op tijd open kaart spelen.
De stappen van een bedrijfsovername
De Kamer van Koophandel verdeelt een verkoop in zes stappen: je doelen bepalen, je bedrijf verkoopklaar maken, een koper zoeken, onderhandelen en het koopcontract tekenen, de overdracht zelf, en wat er daarna nog komt. Aan de koperskant loopt hetzelfde traject in spiegelbeeld, met één extra stap die zwaar weegt: de financiering rondkrijgen.
Tussen "een koper zoeken" en "tekenen" zit het deel waar de meeste tijd in gaat zitten. Eerst tekent de geïnteresseerde partij een geheimhoudingsverklaring, want zonder die handtekening geeft geen verstandige verkoper zijn cijfers af. Daarna volgt de intentieverklaring. Daarin staat wát er gekocht wordt en of dat aandelen of activa zijn. Er staat ook in welk onderzoek de koper mag doen, of hij tijdelijk de enige gegadigde is, en hoe de prijs tot stand komt.
Dan pas begint het boekenonderzoek, meestal due diligence genoemd. De koper controleert de administratie, de contracten, de vergunningen en de lopende verplichtingen. Wat daar boven water komt, verschuift regelmatig de prijs of belandt als garantie in het uiteindelijke contract. Sluit een agrarisch bedrijf dat onderzoek af, dan komen daar nog zaken als grond, rechten en mestboekhouding bij, en dat kost extra weken.
De laatste stap is administratief en wordt opvallend vaak vergeten. De inschrijving bij de Kamer van Koophandel moet worden gewijzigd, en daar hangen de bank, de verzekeraars, de leveranciers en de Belastingdienst aan vast. Een overdracht is pas klaar wanneer ook die rij is afgewerkt.
Hoe lang een bedrijfsovername duurt
Daar bestaat geen eerlijk gemiddelde voor, want de vraag verbergt twee verschillende periodes. Een bedrijfsovername beslaat vanaf de eerste serieuze kandidaat tot aan de handtekening meestal een aantal maanden. De periode ervoor is veel langer en veel bepalender. "De meeste tijd zit in een goede voorbereiding", schrijft de Kamer van Koophandel, en dat is geen open deur: een vijfde van de ondernemers die willen stoppen, zoekt al actief zonder een opvolger te vinden.
Verkoopklaar zijn betekent dat een buitenstaander je cijfers kan volgen zonder dat jij erbij zit. Dat de omzet niet aan jouw persoon hangt. Dat de huur, de leasecontracten en de vergunningen overdraagbaar zijn. Dat de administratie over meerdere jaren hetzelfde verhaal vertelt. Wie daaraan begint op het moment dat hij wil verkopen, is twee jaar te laat.
Waar de prijs op rust
Er zijn drie gangbare manieren om een onderneming te waarderen en ze kijken elk een andere kant op. De intrinsieke waarde is het verschil tussen bezittingen en schulden, wat past bij een bedrijf met veel machines of voorraad. De rentabiliteitswaarde vertrekt vanuit de winst die er nu gemaakt wordt. De discounted-cashflowmethode rekent met toekomstige kasstromen en werkt vooral bij voorspelbare inkomsten. Daarbovenop komt de goodwill: de meerwaarde die in de naam en de prestaties van het bedrijf zit.
De Kamer van Koophandel voegt daar de zin aan toe die elke onderhandeling samenvat: de berekende waarde is meestal niet de uiteindelijke verkoopprijs. Een verkoper telt de jaren mee die hij erin heeft gestopt, een koper telt het risico dat hij overneemt. Bij elke bedrijfsovername levert de waardering het cijfer waarover je praat; wat er onder de streep staat is het resultaat van dat gesprek.
Laat die waardering doen door je eigen accountant of een waarderingsdeskundige, en doe dat voordat je een vraagprijs noemt. Een bedrag dat je onderbouwd kunt uitleggen houdt stand tijdens het boekenonderzoek. Een bedrag dat je hebt gevoeld, zakt daar meestal doorheen. Bij een transportbedrijf zie je dat sterk terug, omdat de vloot en de opdrachtcontracten los van elkaar gewaardeerd worden.
Binnen de familie ligt het fiscaal anders
Een flink deel van de zoekvraag rond bedrijfsovername gaat over het familiebedrijf, en daar geldt een eigen regeling. Draag je over door te schenken of te vererven, dan kan de bedrijfsopvolgingsregeling de schenk- of erfbelasting fors verlagen: over de eerste anderhalf miljoen euro ondernemingsvermogen geldt sinds 2025 een volledige vrijstelling en daarboven een vrijstelling van vijfenzeventig procent. Dat bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd, dus controleer het actuele bedrag bij de Belastingdienst.
Aan die regeling hangen voorwaarden die per 2025 en 2026 zijn aangescherpt. De opvolger moet het bedrijf drie jaar voortzetten in plaats van vijf, en wie kort voor zijn AOW-leeftijd nog een onderneming begint, moet die langer bezitten voordat de regeling openstaat. Verkoop je aan iemand buiten de familie, dan speelt dit alles niet: dan is het een gewone transactie met een gewone prijs, en zit je fiscale vraagstuk aan de kant van de stakingswinst.
Een koper vinden zonder het rond te bazuinen
De meeste bedrijfsovernames komen onderhands tot stand, via een leverancier, een concurrent of iemand uit de eigen kring. Dat werkt wanneer die iemand er is. Is hij er niet, dan begint het zoeken, en daar loopt een verkoper tegen een probleem aan dat hij niet mag onderschatten: personeel, klanten en leveranciers horen het liever van hem dan van een ander.
Daarom staat een bedrijf op Silverfield zonder zijn naam. Je beschrijft wat er te koop is en in welke regio het staat, niet wie je bent. Kopers leggen aan hun kant vast wat ze zoeken, en het platform legt die twee naast elkaar. Past het, dan krijgt de koper het aanbod te zien en kan hij een contactverzoek sturen. Jij beslist of je dat accepteert, en pas dan weet hij met welk bedrijf hij te maken heeft.
Wat er daarna gebeurt, gebeurt tussen jullie tweeën. De waardering, het boekenonderzoek, de akte en de belastingafspraken van de bedrijfsovername lopen via je eigen accountant, jurist en notaris; die kennen jouw cijfers en jouw situatie. Silverfield bekijkt elk aanbod voordat het zichtbaar wordt en zorgt dat de juiste kopers het onder ogen krijgen.