Het aantal pluimveebedrijven in Nederland daalt, en de bedrijven die overblijven worden groter. De koper van jouw pluimveebedrijf is daarom meestal een collega die wil groeien. Hij kent het werk van binnenuit. Hij weet wat een stal van vijftien jaar oud nog waard is en welke investeringen eraan komen. Dat maakt het gesprek korter, want je hoeft hem niet uit te leggen wat een ronde is. Draai je het bedrijf alleen of met je gezin, dan heb je net zo goed iets te verkopen. Stallen die produceren en rechten die erbij horen, zijn voor hem wat telt, en die heeft een gezinsbedrijf ook.
De vergunning van je stallen
De omgevingsvergunning is het eerste papier dat een koper en zijn financier natrekken. Daarin staat hoeveel hennen of vleeskuikens je mag houden, in welk houderijsysteem en met welke emissietechniek. Die gegevens leggen ze naast wat er werkelijk in je stallen loopt. Klopt het aantal dieren en draait de luchtwasser die op papier staat, dan valt er niets te onderzoeken. Elke afwijking is wel een reden voor onderzoek. En onderzoek betekent vertraging, bij de koper en bij zijn bank.
Wat een nieuwe eigenaar voor de vergunning betekent, loopt uiteen van een melding tot het omzetten van de vergunning op zijn naam. Ligt je pluimveebedrijf in een gebied met stikstofproblemen, dan is een vergunning waarvan die overgang al geregeld is extra aantrekkelijk. Een koper hoeft dat werk dan niet zelf te doen. Varkenshouders in zulke gebieden merken hetzelfde bij het verkopen van een varkensbedrijf. Naast de vergunning horen de pluimveerechten bij de koop, in eigendom of in lease. Een koper en zijn financier beoordelen dat deel los van de stallen. De prijs die jij voor je rechten betaalde, geeft jullie allebei een vertrekpunt voor dat deel van de koop.
Uitval, voerconversie en ronden per jaar
In deze sector wordt een pluimveebedrijf beoordeeld op techniek en niet op omzet. De getallen waar een collega naar kijkt, zijn uitval en voerconversie. Daarbij komen de productie per hen of de groei per kuiken. Het aantal ronden per jaar maakt het beeld compleet. Een pluimveehouder kent die cijfers van zijn eigen stallen. Legt hij de jouwe ernaast, dan ziet hij snel hoe jouw bedrijf ervoor staat.
Een periode met ophokplicht drukt de cijfers, net als een uitbraak in de buurt of een dip in de eierprijs. Een koper die de sector kent, weet welke jaren dat waren. Staat de periode erbij, dan leest hij een zwakkere ronde als omstandigheid en niet als verval van het bedrijf. Wat hij zoekt, is de lijn over drie jaar. Hoe draaiden de stallen in de rondes waarin buiten niets aan de hand was?
Ook de gezondheid van je koppels telt mee in de prijs. De gezondheidsstatus en de vaccinaties zijn voor een koper geen bijzaak. Een koppel met een schone status en een goed bijgehouden dossier van de dierenarts is meer waard dan hetzelfde koppel zonder papieren. Zo'n status neemt voor hem een risico weg dat hij anders in zijn bod had verwerkt.
Stallen en installaties op je pluimveebedrijf
Wat jij de afgelopen jaren in de stallen van je pluimveebedrijf stak, telt voor een koper mee. Hij kijkt welke installaties wanneer zijn vervangen en hoe oud de voer- en drinksystemen zijn. De luchtwasser krijgt aparte aandacht, met de datum van de laatste keuring. Heb je onlangs geïnvesteerd in een emissiearm systeem of in brandveiligheid, dan werkt dat in jouw voordeel. Dat zijn uitgaven die hij anders zelf had moeten doen, en ze verlagen zijn risico bij de bank. Wat er de komende jaren nog aan de stallen moet gebeuren, rekent hij ook uit. Hoe meer daarvan al achter de rug is, hoe korter die lijst en hoe sterker je prijs.
Klimaat, verlichting en ventilatie draaien op een pluimveebedrijf dag en nacht. Energie is na het voer dan ook de grootste variabele kostenpost. Een koper kijkt hier vooral naar de trend, gesplitst naar elektriciteit en gas. Omgerekend naar verbruik per dierplaats of per afgeleverd dier vergelijkt hij jouw stallen met wat er elders staat. Warmtewisselaars en ledverlichting drukken dat getal, net als isolatie of een aangepaste ventilatie. Ze verlagen bovendien de emissies. Liggen er zonnepanelen op het dak, dan telt de eigen opgewekte stroom mee. Loopt je energiecontract nog twee jaar vast tegen een bekend tarief, dan geeft dat een koper rust. Een contract dat over drie maanden afloopt, rekent hij in als onzekerheid.
Wat je afspraken in de keten waard zijn
Je afspraken in de keten zijn een deel van wat je verkoopt. Een vleeskuikenhouder heeft ze met de broederij en de slachterij, een leghennenhouder met het pakstation en de eierhandel. Voor een koper hangt de waarde van zo'n contract af van de looptijd, de opzegtermijn en de prijsafspraak. Het zwaarst weegt voor hem of de afspraak na de overdracht gewoon doorloopt. Die partijen willen zelf ook dat de productie op je erf doorgaat. Soms kennen ze zelfs een pluimveehouder die wil uitbreiden. Wat zo'n afspraak waard is, hangt ook af van de vorm waarin je werkt. Mest je voor een ander tegen een vaste vergoeding per dierplaats, bij loonmesten of onder een integratie, dan koopt een collega een ander soort pluimveebedrijf. Hij neemt dan een vaste vergoeding over en geen ondernemersrisico. Zijn bank financiert dat anders dan een bedrijf dat zijn eigen dieren op de markt brengt, en daarom hoort hij het graag vroeg.
Wat een pluimveebedrijf waard is
De prijs van een pluimveebedrijf bestaat uit drie delen, en elk deel heeft zijn eigen markt. De stallen met de grond, de rechten en het resultaat worden los van elkaar gewaardeerd. De stallen tellen op wat ze nog kunnen produceren, niet op wat ze ooit kostten. Moet een stal worden aangepast aan strengere emissie-eisen, dan telt hij lager mee. Dat geldt ook als hij er technisch prima bij staat. De rechten hebben een prijs per eenheid die met de markt meebeweegt. Zo kan het ene deel in waarde stijgen terwijl het andere daalt.
Het resultaat rekent een koper na zonder jouw eigen uren gratis mee te tellen. Hij trekt er een normaal loon voor de ondernemer van af. Wat overblijft, is wat het bedrijf werkelijk oplevert. Werken er op je pluimveebedrijf twee mensen uit het gezin zonder loonstrook mee, dan telt een koper hun uren als loonkosten. Hij laat dat werk straks door anderen doen en heeft dus andere kosten dan jij. Je stallen draaien daar niet minder goed door.
Alles draait in ronden, en de overdracht valt het liefst daartussen. Tussen twee ronden hoeft er niets te worden verrekend over dieren, voer of mest. Midden in een ronde ligt dat anders. Dan maken koper en verkoper vooraf afspraken over de waardering van de dieren. Ook wie het voer betaalt en wie de opbrengst krijgt, komt in de koopovereenkomst. Het tempo van de overdracht hangt vooral aan de vergunning en de financiering. In diezelfde periode regel je ook de fiscale kant van het stoppen met je bedrijf.
Wonen op het erf na de verkoop
Een collega die je stallen overneemt, gaat er zijn eigen ronden draaien. Staat je woning op hetzelfde erf als de hennen of kuikens, dan wil hij die productie terwijl jij misschien wilt blijven wonen. Je kunt alles in één keer verkopen of de woning houden. Een derde route is verkopen en de woning terughuren. Wil je blijven wonen, dan kan de bedrijfswoning los van de pluimveestallen verder, soms na een aanpassing van de bestemming in het omgevingsplan. Welke route je kiest, maakt fiscaal een groot verschil. Een adviseur die weet hoe een bedrijfswoning bij het stoppen wordt behandeld, rekent uit welke route voor jou het meeste overhoudt.
Zo vindt een koper jouw pluimveebedrijf
Aanbieden kost je niets, en ook als je pluimveebedrijf van eigenaar wisselt, vragen we geen percentage van de verkoopprijs. Je beschrijft je bedrijf in ongeveer tien minuten, zonder dossier vol stukken. Dat kan gewoon terwijl er een ronde in de stallen loopt. Je beschrijving en vraagprijs kun je later nog bijwerken. Voordat je bedrijf zichtbaar wordt, leest iemand van ons het na. Kopers die pluimvee in jouw regio zoeken, krijgen daarna een melding. De cijfers en stukken komen pas aan bod met een koper die serieus verder wil.
Heeft een collega belangstelling, dan vraagt hij via de site om contact met je. Je weet dan wie hij is voordat je antwoordt, en daarna praten jullie rechtstreeks met elkaar. Houd je op je pluimveebedrijf ook melkkoeien, dan is het verkopen van een melkveebedrijf een apart traject met eigen rechten en normen. Wil je eerst breder lezen over de verkoop van je bedrijf, dan zie je daar hoe het traject in grote lijnen loopt.