Een rijschool overnemen lijkt in één opzicht niet op een winkel kopen. Een leerling haalt zijn rijbewijs één keer en komt daarna nooit meer terug. Wat je koopt, is een naam die mensen kennen en een cijfer dat iedereen kan opzoeken. Daar hoort een stroom nieuwe aanmeldingen bij, en die stroom is waar je voor betaalt. Nederland telt ongeveer achtduizend rijscholen en zo'n vijftienduizend bevoegde rijinstructeurs. Omdat het grootste deel van die instructeurs voor zichzelf rijdt, is een rijschool lang niet altijd een bedrijf met personeel in loondienst. Soms is het een merk waaronder een groep zelfstandigen rijdt, met de eigenaar als een van hen. Wie die mensen zijn en of ze blijven, bepaalt wat er na de overdracht van de school over is. Blijven ze, dan neem je een lopende school over, met leerlingen die hun instructeur al kennen.
Het slaagcijfer van een rijschool staat openbaar
Nog voor je de eigenaar spreekt, weet je hoe zijn leerlingen het doen. Het CBR ververst het slagingspercentage per school elke maand over de laatste vier kwartalen, dus één slechte maand zakt weg in het jaargemiddelde. Dat cijfer krijgt betekenis naast het landelijk gemiddelde. Voor het praktijkexamen lag dat rond de tweeënvijftig procent. Voor het theorie-examen was het ongeveer negenendertig procent. Een school die daar structureel boven zit, verkoopt zichzelf.
Een lager cijfer hoeft geen reden te zijn om af te haken. Zit een school er ver onder, dan wil je weten waardoor. Daar ligt meteen je ruimte om te verbeteren. Ook het aantal examens achter het percentage telt mee. Bij dertig examens per jaar kan het cijfer op toeval berusten, bij driehonderd niet. Hoe het cijfer tot stand komt, zegt eveneens iets. Een school die leerlingen pas laat opgaan als ze er klaar voor zijn, levert goed vakwerk. Worden leerlingen extra lessen verkocht die ze niet nodig hebben, dan lees je dat terug in de recensies.
De WRM-pas hangt aan de instructeur
Lesgeven mag alleen met een geldig certificaat op grond van de Wet rijonderricht motorrijtuigen. Dat certificaat staat op naam van de instructeur en is vijf jaar geldig. Wie het wil houden, volgt in die vijf jaar achttien uur bijscholing, verdeeld over zes dagdelen. Minstens twee van die dagdelen gaan over regelgeving. Daarnaast is er de praktijkbegeleiding. Dat is een rijles van vijftig tot tachtig minuten die als examen wordt beoordeeld. Wie daar niet doorheen komt, kan daarna niet meer voor je rijden.
Een overzicht per instructeur laat zien wanneer elke pas afloopt en hoeveel bijscholing er nog openstaat. De datum en de uitkomst van de laatste praktijkbegeleiding horen erbij. Loopt de pas over vier maanden af bij iemand die het halve wagenpark bezet, dan heb je een risico met een datum erop. Staat alles bij iedereen op orde, dan rijdt het team na de overdracht gewoon door. Zo'n persoonsgebonden bevoegdheid kom je in de autobranche vaker tegen. Bij een autogarage is het de keurmeester, zonder wie er geen APK meer wordt afgegeven.
Zelfstandige instructeurs onder één handelsnaam
Bij veel rijscholen is er één eigenaar met een handelsnaam. Daaromheen rijdt een groep zzp'ers die op eigen naam factureren. Dat is niet verboden. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst er wel weer op. In 2025 gold nog een overgangsjaar zonder boetes, en die periode is voorbij. Rijdt iemand vijf dagen per week alleen voor deze rijschool, in een auto van de school en volgens een rooster dat de school maakt? Ken je het antwoord vóór de overname, dan weet je hoe het team er na de overdracht voor staat.
Minstens zo belangrijk is of de instructeurs blijven. Zij kennen de leerlingen die nu les hebben. Ze verdienden ook de recensies die de volgende leerlingen lezen voordat ze zich aanmelden. Wie vertrekt, neemt in deze branche een deel van de aanmeldingen mee. Omgekeerd werkt het net zo. Rijden de instructeurs na de overdracht onder jouw leiding door, dan blijven hun leerlingen en hun goede naam bij de school.
Vooruitbetaalde lespakketten horen in de prijs
Veel rijscholen verkopen pakketten die de leerling vooruitbetaalt. Het gaat om tien, twintig of dertig lessen ineens. Dat geld staat op de rekening, maar het is nog niet verdiend. Voor een koper is dit het belangrijkste getal op de balans. Bij driehonderd leerlingen die gemiddeld een half pakket over hebben, loopt het al snel in de tienduizenden euro's. Omgerekend naar euro's wordt het een concreet bedrag, en dat bedrag gaat mee in de prijsonderhandeling.
Een wettelijke garantie op die vooruitbetalingen bestaat niet. Gaat een rijschool failliet, dan bepaalt de curator wat er terugkomt, en dat is meestal weinig. Sommige rijscholen zetten wel een houdbaarheidsdatum op een pakket. Op papier scheelt dat een verplichting. In de praktijk krijg je na de overname de leerling aan de lijn die wil weten waar zijn acht lessen zijn gebleven.
Wat de wachttijd bij het CBR met een rijschool doet
Een rijschool verdient aan lessen, maar een leerling vertrekt pas na zijn examen. Zit er tussen klaar zijn en examen doen een wachttijd van weken, dan blijft hij lessen nemen om zijn niveau vast te houden. Die extra lessen leveren omzet op. Ze maken het rijbewijs ook duurder, en dat merk je in de aanmeldingen en de recensies. Het CBR heeft de wachttijden de afgelopen jaren teruggebracht. Eind 2025 lagen ze op alle locaties ruim onder de zeven weken. Daaraan ging een periode vooraf waarin ongeveer vijfenzeventigduizend extra examens konden worden ingepland. Nu de wachttijden korter zijn, valt een deel van die extra lessen weg. Hoe de omzet van een school zich in die jaren bewoog, laat zien hoeveel ervan op wachttijd dreef. Een school die ook met kortere wachttijden goed draait, hangt minder af van het rooster bij het CBR. De gemiddelde doorlooptijd van eerste les tot examen zegt over een rijschool meer dan het slaagcijfer alleen.
Lesauto's zijn gereedschap
Het wagenpark is het tastbare deel van de school. Bouwjaar, kilometerstand en de vraag of een auto in eigendom of lease rijdt, laten per auto zien wat je in handen krijgt. Lesauto's maken korte ritten met veel schakelen en koppelwerk. Ze slijten daardoor anders dan een gewone auto met dezelfde teller. Dubbele bediening is bij een lesauto voorgeschreven en moet zijn goedgekeurd. Per auto hoort daar een bewijs van te zijn, want zonder goedgekeurde dubbele bediening mag een auto geen les geven. Het leerplan besteedt ook aandacht aan elektrische auto's en rijassistentiesystemen. Heeft een school daar niets van, dan is die investering straks aan jou. Bij een autoverhuurbedrijf is de vloot het product zelf. Hier is ze gereedschap, en dat scheelt in wat je ervoor overhebt.
Wat een rijschool waard is
In een rijschool zit weinig in het pand en veel in de mensen. Wat de lesauto's waard zijn, is met hun kilometerstanden en leasecontracten redelijk vast te stellen. De rest draait om de vraag hoeveel leerlingen zich blijven aanmelden als jij de eigenaar bent. De overnamemarkt rekent met een factor op de genormaliseerde winst. In deze branche is die factor eerder uitkomst dan uitgangspunt.
Soms draait een school op één persoon, met zijn naam op de auto en zijn nummer op de site. Rijdt de eigenaar zelf het grootste deel van de lessen, dan vertrekt met hem ook een deel van de aanmeldingen. Staat de naam van de school voorop en rijden er meer instructeurs onder, dan gaat er bij de overdracht minder verloren. Het bedrag aan vooruitbetaalde lessen gaat van je bod af, of het wordt bij de overdracht verrekend. Zo weet je bij het tekenen welk deel van de prijs voor de rijschool zelf is en welk deel voor lessen die je nog moet geven.
Als een rijschool van eigenaar wisselt
Een rijschool ter overname gaat soms eerst naar een instructeur uit het eigen team. De eigenaar was meestal zelf instructeur en praat er eerst over met mensen die hij uit het vak kent. Wie van buiten komt, wil daarom vroeg horen dat er een rijschool te koop staat. Als koper kies je de regio waarin je zoekt. Komt daar een rijschool in het aanbod, dan krijg je bericht. Wat je dan ziet, heeft iemand van ons gelezen voordat het online kwam.
Het eerste contact loopt via een verzoek aan de rijschoolhouder zelf. Hij krijgt je gegevens bij dat verzoek en bepaalt zelf of er een kennismaking komt. Zegt hij ja, dan praat je zonder tussenpersoon over zijn instructeurs, zijn lesauto's en de pakketten die nog openstaan. Voor dat gesprek en wat daarna komt, is het kopen van een bedrijf in het algemeen een goed vertrekpunt. Zelf een rondje rijden in de oudste lesauto hoort daar ook bij.