De eerste vraag bij elk zorgbedrijf is of je er geld uit mag halen. Zorg met verblijf mag in Nederland geen winstoogmerk hebben. Ambulante zorg mag dat wel. Artikel 5 van de Wet toelating zorginstellingen bepaalt dat een instelling geen winstoogmerk heeft. Het Uitvoeringsbesluit wijst vervolgens de categorieën aan die wel winst mogen uitkeren. In de praktijk zijn dat de aanbieders van zorg zonder verblijf. Een organisatie die begeleiding en dagbesteding levert, kan dus dividend uitkeren. Een locatie voor beschermd wonen met verblijf kan dat in beginsel niet.
Daarom begint een goede vergelijking bij de leveringsvorm en komen de cijfers daarna. Een thuiszorgorganisatie, een woonzorglocatie en een gezondheidscentrum met meerdere praktijken vallen alle drie onder zorg. Toch werken ze heel verschillend. Voor een koper is dat het verschil tussen een onderneming die rendement mag uitkeren en een waar het geld in de organisatie blijft.
Nieuwe winstregels voor elk zorgbedrijf
Op 29 januari 2025 ging het wetsvoorstel Integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders naar de Tweede Kamer. Het staat bekend als de Wibz. In september 2026 was het daar nog in behandeling. Op 3 juli 2026 kondigde het kabinet aan dat het voorstel op drie punten wordt aangescherpt. Het belangrijkste punt raakt je rendement direct. Een winstuitkering mag straks niet hoger zijn dan een maximumpercentage van het geïnvesteerd vermogen. Daarnaast gaan dezelfde regels gelden voor alle zorgaanbieders, ongeacht de leveringsvorm. Het verschil tussen zorg met en zonder verblijf verdwijnt dan als scheidslijn.
Voor je rekensom tellen daarom de regels die eraan komen, meer dan de regels van vandaag. Een zorgbedrijf met een terugverdientijd van zeven jaar valt het grootste deel van die tijd onder ander recht. Een model dat al met een maximum op de uitkering rekent, laat zien wat er van je rendement overblijft als die grens er komt.
Hoe ging er tot nu toe geld uit de onderneming?
Dividend, managementvergoedingen en leningen aan de aandeelhouder bepalen samen het werkelijke resultaat over de laatste vijf jaar. Huur aan een partij die aan de eigenaar gelieerd is, telt ook mee. Met die posten erbij zie je wat de organisatie echt verdiende en of dat resultaat onder de nieuwe regels standhoudt. Ook eerdere vragen van de Nederlandse Zorgautoriteit of een gemeentelijke toezichthouder over de bedrijfsvoering horen bij dat beeld. Sinds 1 januari 2025 bestaat er daarnaast een centraal register voor het uitwisselen van vermoedens van zorgfraude.
Gemeente en zorgkantoor betalen elk hun eigen zorg
Begeleiding en ondersteuning worden betaald door de gemeente, onder de Wet maatschappelijke ondersteuning. Langdurige zorg met een indicatie loopt via het zorgkantoor, onder de Wet langdurige zorg. Elk van die twee geldstromen heeft een eigen inkoop, eigen tarieven en een eigen verantwoording. Een organisatie die uit beide put, voert in feite twee administraties naast elkaar. Neem je zo'n organisatie over, dan krijg je ook met twee soorten opdrachtgevers te maken.
Het toezicht is op dezelfde manier gesplitst. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt geen toezicht op de uitvoering van Wmo-zorg. Gemeenten regelen dat toezicht zelf, en de inspectie adviseert als ze erom vragen. Een gunstig oordeel van de inspectie zegt dus niets over hoe de gemeentelijke toezichthouder naar dezelfde locatie kijkt. Bij het kopen van een thuiszorgbedrijf is er maar één opdrachtgever van betekenis. Dat is de zorgverzekeraar, met een contract per verzekeraar en een omzetplafond erin.
Het contract met het zorgkantoor verhuist met toestemming
De standaardovereenkomst voor de Wet langdurige zorg heeft een vaste regel voor overdracht. De zorgaanbieder mag zijn rechten en plichten niet zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het zorgkantoor aan een ander overdragen. Die toestemming moet er zijn voordat de aandelen of de activa overgaan. Ga je samen met de verkoper vóór de handtekening naar de opdrachtgevers, dan weet je bij de overdracht dat het contract meegaat. Een overname die pas na de sluiting aan het zorgkantoor wordt gemeld, is precies het scenario waarin een contract kan worden opgezegd.
Aan de Wmo-kant verschilt het per gemeente. Sommige gemeenten kopen in met een open toelating. Daar kan iedere aanbieder aan meedoen die aan de eisen voldoet. Andere schrijven een aanbesteding uit met een vaste looptijd. Datzelfde verschil telt bij het kopen van een zorgboerderij, want dagbesteding wordt steeds vaker selectief aanbesteed.
De contracten van de gemeenten en het zorgkantoor vertellen je hoe lang de afspraken nog lopen. De looptijd en de verlengopties staan erin, net als de tarieven en de datum van de volgende inkoopronde. Die tarieven verschillen per gemeente flink.
Vergunning en jaarverantwoording
Sinds 1 januari 2025 geldt de vergunningplicht uit de Wet toetreding zorgaanbieders ook voor kleinere aanbieders. Het gaat om aanbieders met minder dan elf zorgverleners die zorg leveren onder de Zorgverzekeringswet of de Wet langdurige zorg. Solisten, zelfstandigen zonder personeel en onderaannemers blijven erbuiten. Wie die zorg al vóór die datum als hoofdaannemer leverde, kreeg de vergunning van rechtswege. Zo'n vergunning bestaat zonder aanvraag en zonder besluit. Een ontbrekend besluit tussen de papieren hoeft dan niets te betekenen.
De openbare jaarverantwoording geeft je een blik op de afgelopen jaren. Een zorgaanbieder moet die elk jaar vóór 31 mei indienen over het vorige boekjaar. Bij een organisatie van enige omvang hoort ook een raad van toezicht. Werkt die raad er al, dan scheelt je dat de tijd die het inrichten ervan kost.
Bij beschermd wonen koop je ook een pand
Wonen en zorg worden in Nederland apart gefinancierd. Een cliënt die begeleid woont, huurt zijn woonruimte en krijgt daarnaast zorg. Dat zijn twee overeenkomsten met twee geldstromen, en het pand is daarmee een onderneming op zich. De aanbieder kan het pand in eigendom hebben of het huren en doorverhuren. Ook kan de cliënt rechtstreeks van een woningcorporatie huren. Bij doorverhuur draagt de aanbieder de leegstand en bij eigendom de financiering. Bij rechtstreekse huur heeft hij het minste grip op wie er komt wonen.
Een zorgbedrijf ter overname met een eigen woonlocatie is een vastgoedtransactie met een zorgorganisatie eraan vast. Daar hoort een andere bank bij dan bij een ambulante praktijk. De huurovereenkomsten laten zien hoe wonen en zorg aan elkaar gekoppeld zijn. Eén bepaling daarin gaat over het einde van de zorg. Verlaat de huurder dan ook de woning, dan komt zijn plek vrij voor een nieuwe cliënt.
Het team en de cao Gehandicaptenzorg
In het begeleidingswerk is de band met de cliënt het product. Vertrekt een begeleider, dan vertrekt soms ook de cliënt. Opleidingsniveaus, verzuim en verloop over drie jaar zeggen daarom meer over een zorgbedrijf dan de jaarrekening.
Voor veel organisaties in deze hoek geldt de cao Gehandicaptenzorg. Die loopt van 1 januari 2025 tot en met 31 december 2026. Over die twee jaar komt er acht procent loonsverhoging bij. Vier procent ging in op 1 juli 2025 en twee procent op 1 mei 2026. Per 1 november 2026 volgt nog twee procent, en daarna loopt de cao af. Met de loonkosten van vorig jaar reken je met een marge die er volgend jaar niet meer is. De laatste verhoging hoort dus in je berekening, met ruimte voor wat de volgende cao brengt.
Wat een zorgbedrijf overnemen kost
Bij een zorgbedrijf betaal je vooral voor de contracten en de bezetting van de locatie. De balans weegt pas zwaar als het vastgoed meegaat. Ook telt of het resultaat overeind blijft onder de regels die eraan komen. In de zorg noemt de overnamemarkt indicatieve multiples van ruwweg zes tot ruim zeven keer de EBITDA. Organisaties die goed kunnen groeien, zijn daarbij de uitschieters. Zonder de contractpositie eronder zeggen die getallen weinig.
Het resultaat van een zorgbedrijf wordt eerst gecorrigeerd voor alles wat via de eigenaar loopt. Een managementvergoeding, een lening en huur aan een eigen vennootschap kunnen samen het verschil maken tussen een aantrekkelijk en een mager rendement. Na die correctie zie je wat de organisatie jou oplevert. Met de declaraties per geldstroom apart blijkt ook welk deel daarvan uit de gemeente komt en welk deel uit het zorgkantoor.
Een zorgbedrijf vinden dat bij je past
Veel van deze organisaties zijn begonnen door mensen die zelf in de zorg werkten en het anders wilden doen. Twintig jaar later hebben ze dertig medewerkers en een bestuurder die aan stoppen denkt. Begeleiding van jongvolwassenen, ouderenzorg en gehandicaptenzorg vragen elk andere kennis en ander personeel. Soms vragen ze ook een andere vergunning. Het type zorg en de regio waar je wilt werken, bepalen welk zorgbedrijf voor jou in aanmerking komt.
Staat er een zorgbedrijf te koop dat past, dan hoor je het. Ook voor een zorgorganisatie begint bedrijf kopen hier met een contactverzoek. Dat komt bij de zorgondernemer zelf terecht, en die kiest met welke koper hij verder praat.