Nederland telde op 1 januari 2025 nog 1.928 openbare apotheken, tegen 1.953 een jaar eerder en 1.978 in 2023. In 2024 kwamen er acht bij en gingen er 33 dicht. Een gemiddelde apotheek draaide in 2024 zo'n 773.000 euro tariefomzet en had ruim achtduizend patiëntendossiers.
Achter dat langzaam dalende totaal zit een veel scherpere beweging. Het aantal echt zelfstandige apotheken zakte in één jaar van 323 naar 221, een daling van 32 procent. Ondertussen groeiden de ketens van 585 naar 630 locaties en de formule- en franchiseapotheken van 1.045 naar 1.077.
Inmiddels hangt 92 procent van alle apotheken aan een keten of een formule. Wie een apotheek wil overnemen, koopt dus vrijwel altijd iets wat aan een grotere organisatie vastzit, en dat is het eerste wat je uitzoekt. Wie een tandartspraktijk wil kopen, treft een minder ver doorgevoerde consolidatie aan: daar hoort ongeveer een op de acht praktijken bij een keten.
Wat voor apotheek koop je eigenlijk?
Er zijn drie varianten en ze verschillen wezenlijk. Een volledig zelfstandige apotheek koopt zelf in, onderhandelt zelf en houdt alle marge, maar staat er ook alleen voor tegenover verzekeraars en groothandels. Een formule- of franchiseapotheek blijft eigenaar maar neemt inkoopcondities, systemen en een merknaam af.
De derde variant is een locatie binnen een keten, en die is meestal niet los te koop. De twee grootste eigenaren hebben inmiddels enkele honderden vestigingen, en zij kopen zelfstandige apotheken juist op. Als individuele koper concurreer je met partijen die sneller beslissen en die schaalvoordeel bij de inkoop hebben.
Welke van de drie heb je voor je, en welke contracten zitten daaraan vast? Bij een formule zit je aan afnameverplichtingen, aan een looptijd en soms aan een opzegvergoeding. Vraag die overeenkomst op en lees hem zelf, want die bepaalt wat je na de overname nog vrij kunt beslissen.
Je verdient aan receptregels, niet aan medicijnen
Dit is het punt waarop buitenstaanders de branche verkeerd inschatten. Een apotheek verdient niet aan de marge op geneesmiddelen maar aan een vergoeding per handeling. Voor het ter hand stellen van een geneesmiddel geldt een tarief van ongeveer zes euro, en bij een eerste uitgifte met begeleiding ligt dat rond de twaalf.
Van de tariefinkomsten komt 97,8 procent uit die verstrekkingen en slechts 2,2 procent uit zorg zonder medicijnverstrekking. Je omzet is dus vrijwel volledig een functie van het aantal receptregels dat er over de toonbank gaat, en dat aantal hangt aan het aantal patiënten en aan de huisartsen in de buurt.
Het aantal receptregels per jaar over drie jaar zegt hier meer dan de omzet. Vraag ook het aantal ingeschreven patiënten en hoe dat zich verhoudt tot de 8.100 die een gemiddelde apotheek heeft. Dat getal is in deze branche de eenheid waarin iedereen rekent.
Kijk waar de huisartsen zitten
Een apotheek leeft van de recepten die in de buurt worden uitgeschreven, dus de nabijheid van huisartsenpraktijken en een gezondheidscentrum is bepalender dan het winkelbeeld. Vraag welke praktijken er in de omgeving zitten, hoeveel van hun recepten hier terechtkomen en of er praktijkhouders op het punt staan te stoppen. Verdwijnt er een huisarts uit de wijk zonder opvolger, dan verliest de apotheek een deel van haar receptenstroom en dat zie je pas een jaar later in de cijfers.
Het preferentiebeleid bepaalt wat je inkoopt
Bij generieke middelen wijzen zorgverzekeraars aan welk product uit een uitwisselbare groep wordt vergoed, en dat gebeurt op prijs. Ongeveer de helft van de middelen wordt zo ingekocht, en het levert het zorgstelsel naar schatting zes- tot achthonderd miljoen euro per jaar aan besparing op.
Voor de apotheek betekent dat weinig ruimte aan de inkoopkant. Je bepaalt niet welk merk je verstrekt en je verdient er nauwelijks marge op. Het verklaart ook waarom schaal in deze branche zo zwaar telt: een keten koopt scherper in en verdeelt haar systeemkosten over honderden vestigingen. Bij een fysiotherapiepraktijk zit die afhankelijkheid aan de verkoopkant; daar onderhandel je zelf met elke zorgverzekeraar over het tarief per zitting.
Hoe heeft deze apotheek haar inkoop geregeld, en via welke groothandel loopt dat? Vraag ook naar de contracten met zorgverzekeraars, de looptijd ervan en of ze bij een overname doorlopen. Zonder contract krijgt een patiënt niet alles vergoed, en dat merk je binnen een kwartaal aan je patiëntenbestand.
De gevestigd apotheker en de Opiumwet
Elke apotheek heeft één gevestigd apotheker, geregistreerd bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, die de klok rond verantwoordelijk is voor de farmaceutische zorg en de kwaliteit. Ben je zelf geen apotheker, dan koop je de onderneming maar heb je iemand nodig die die rol vervult. Vraag dus wie dat na de overdracht wordt en of die persoon meegaat.
Daarnaast geldt sinds 1 juli 2025 een vergunningplicht op grond van de Wet toetreding zorgaanbieders. Controleer of die er is en of hij op de juiste rechtspersoon staat, want bij een eigendomswissel is dat geen automatisme.
Het scherpste toezichtdossier is de Opiumwet. Opiaten horen in een afgesloten kast, er moet een sluitend register van in- en uitgaande hoeveelheden zijn en recepten moeten vijftien jaar worden bewaard. De inspectie beboet hier sinds 2019 op, dus vraag het register op en kijk of het klopt. Dat is een controle die je in een middag doet en die je een boete kan besparen.
Geneesmiddelentekorten kosten je een fte
Dit is werk dat nergens op de balans staat en dat wel elke dag gedaan moet worden. In 2024 waren er 1.563 actieve tekorten en in 2025 nog 1.134, waardoor in die twee jaren respectievelijk 4,5 en 3,5 miljoen mensen hun middel niet gewoon konden krijgen.
Het oplossen daarvan kost een apotheekteam gemiddeld ongeveer één voltijdsplaats aan zoeken, bellen en overleggen met voorschrijvers. Landelijk komt dat neer op zo'n 220 miljoen euro per jaar aan werk dat niet wordt vergoed. Het aantal leveranciers per middel daalde bovendien van 3,3 in 2016 naar 2,6 in 2025, dus de kwetsbaarheid neemt toe.
Hoeveel tijd gaat er in deze apotheek op aan tekorten, en hoe is dat georganiseerd? Een apotheek die dat gestructureerd aanpakt, met vaste afspraken met voorschrijvers, verliest er minder uren aan dan een die het per geval oplost.
Personeel is het grootste knelpunt van een apotheek
Driekwart van de openbare apotheken had het afgelopen jaar een personeelstekort, gemiddeld anderhalve voltijdsplaats, met de verwachting dat dit naar bijna twee oploopt. Jaarlijks vertrekt ongeveer een kwart van de apothekersassistenten, met als redenen het salaris, de werkdruk en de bejegening door patiënten.
Reken daarom stevig met de loonkosten. De cao voor apotheken loopt van juli 2024 tot en met december 2027 en kende acht procent per 1 september 2025 en nog eens acht procent per 1 januari 2026, met daarnaast een eenmalige uitkering en een eindejaarsuitkering. Een jaarrekening van vóór die stappen toont je personeelslasten fors te laag.
Hoeveel assistenten zijn er, hoe lang werken ze er, en is er een tweede apotheker? Ruim veertig procent van de apotheken heeft er een, en dat scheelt aanzienlijk in de kwetsbaarheid van je bezetting.
De patiëntenkring en de huisartsen om de hoek
Een apotheek leeft van de recepten die in haar verzorgingsgebied worden uitgeschreven, en die stroom hangt aan de huisartsen in de buurt. Vraag daarom niet alleen naar het aantal ingeschreven patiënten maar ook naar welke praktijken er in de omgeving zitten, hoeveel er van elk komt en hoe die relaties lopen.
Zijn er praktijken die op korte termijn van eigenaar wisselen of stoppen? Een huisarts die met pensioen gaat zonder opvolger, verandert je patiëntenstroom binnen een jaar, en dat is informatie die de verkoper meestal wel heeft. Vraag het gewoon; het is de meest voorspellende vraag die je in dit onderzoek kunt stellen.
Daarnaast telt de fysieke ligging. Zit de apotheek in of naast een gezondheidscentrum, aan een looproute of op een plek waar mensen met de auto komen? Bij een apotheek is nabijheid een groot deel van de reden dat iemand kiest, en die reden verhuist niet mee als het pand verandert.
Welk deel van de patiënten gebruikt herhaalmedicatie, en is er een bezorgdienst? Chronische medicatie is de stabielste omzet die er is, en een goed lopende herhaalservice bindt patiënten steviger dan de afstand tot de deur. Die uitdraai komt zo uit het systeem.
Zo vind je een apotheek die te koop komt
Voor de cijfers geldt dat de brutomarge in deze branche rond de 36 procent lag en het bedrijfsresultaat rond de vijf procent van de omzet, met het personeel op bijna negentien procent. Dat is dun, en het verklaart waarom het aantal receptregels zo bepalend is: je verdient aan volume en niet aan marge.
Voor de prijs komen schattingen uit de overnamemarkt voor deze sector uit op een factor van ruwweg zes tot zeven keer de EBITDA, duidelijk boven het gemiddelde over alle mkb-sectoren. Dat is verklaarbaar: de omzet is voorspelbaar, de patiënten blijven en de vraag groeit met de vergrijzing mee.
In je zoekprofiel staan de regio, je budget en het aantal receptregels dat je aankunt. Je kunt daarbij zorgkenmerken meegeven, zoals het aantal actieve patiënten en of er contracten met zorgverzekeraars zijn. Elke nieuwe aanmelding gaat langs dat profiel en bij een apotheek die aansluit beslis jij of je contact opneemt.