De sector groeide snel, van ongeveer 900 zorgboerderijen in 2021 naar zo'n 1.500 nu. Veel oprichters van het eerste uur naderen hun pensioen. Er komt aanbod bij, maar er is ook vraag naar bedrijven die al met deelnemers draaien. Wie jouw zorgboerderij wil overnemen, begint met één vraag. Loopt de omzet door als jij er niet meer bent? In deze sector is de zorgboer zelf het gezicht en de begeleider. Het antwoord bepaalt je prijs. Je geeft het met je deelnemers en je contracten, en met het keurmerk en het erf zelf.
Wat een koper in je zorgboerderij overneemt
Deelnemers komen af op de plek, de dieren en de rust, maar vooral op de mensen die er staan. Ben jij degene die iedereen kent en de moeilijke gesprekken voert, dan hangt een deel van de omzet aan jou. Voor een koper is dat omzet die met jou de deur uit kan lopen. Hoe breder het werk over je team verdeeld is, hoe steviger de zorgboerderij in zijn ogen staat. Het begint bij begeleiders met eigen deelnemers, want dan ziet een koper een team dat ook zonder jou verder kan. Loopt het contact met gemeenten en ouders niet alleen via jou, dan telt dat net zo zwaar.
Ook je werkwijze is iets wat een opvolger kan overnemen, als ze op papier staat. Het dagprogramma hoort daarbij, net als de begeleidingsplannen en de afspraken met verwijzers. Staat dat er, dan kan het team van een koper op de eerste dag verder zoals de deelnemers het gewend zijn.
Met cijfers per deelnemer wordt het verhaal hard. Een koper wil weten hoe lang iemand al komt en hoeveel dagdelen per week. Ook de route waarlangs die deelnemer wordt betaald, hoort erbij. Mensen die jaren blijven, zeggen hem veel meer dan een lange lijst namen met veel wisseling.
Draai je de zorgboerderij grotendeels alleen, dan heb je nog steeds iets wat een koper zoekt. Hij krijgt je deelnemers, je contracten en je keurmerk. Daarbij komt een erf met een ruimte die al voor dagbesteding is ingericht, zodat hij niet bij nul begint.
Contracten met gemeente en zorgkantoor
Je contracten met de gemeente of het zorgkantoor staan op naam van je onderneming. Ze gaan niet vanzelf over op een opvolger. Meestal regelt de opdrachtgever zo'n wijziging pas als het contract wordt verlengd. Weet je al wat je opdrachtgevers van een nieuwe eigenaar vragen, dan neem je een koper zijn grootste zorg af. De einddatum van elk contract wil een koper ook meteen horen.
Daar staat iets gunstigs tegenover, want die contracten worden langer. Voor Wmo en jeugdhulp steeg de mediane looptijd van zeven jaar in 2022 naar acht jaar in 2026. Meer dan zestig procent loopt zes jaar of langer. Zit je aan het begin van zo'n periode, dan leg je een koper jaren omzet voor die al vastligt.
Werk je als onderaannemer, dan hoort de hoofdaannemer in het gesprek. Hij bepaalt of je opvolger het werk houdt. Toch zit hij niet aan tafel als jij met een koper onderhandelt. Heb je zijn instemming, dan gaat het werk mee naar je opvolger en verkoop je een bedrijf met omzet. Bij de verkoop van een zorgbedrijf ligt dat anders, omdat de ondernemer daar zelf de hoofdaannemer is. Hij onderhandelt rechtstreeks met gemeenten en het zorgkantoor.
Deelnemers met een persoonsgebonden budget kiezen zelf waar ze naartoe gaan. Ze hangen niet aan een aanbesteding, en daarom zijn ze voor een koper meer waard dan ze op papier lijken. Een stevige pgb-groep maakt je bedrijf minder afhankelijk van één gemeente. Het aantal van die deelnemers dat al langer dan drie jaar komt, laat zien dat het geen toeval is.
Het keurmerk en de Wtza
Het Kwaliteitskeurmerk Landbouw en Zorg is voor gemeenten en zorgkantoren een voorwaarde bij de inkoop. Ruim 850 bedrijven zijn gecertificeerd. Ongeveer eens per drie jaar komt er een audit op het erf. Een geldig keurmerk met afgehandelde bevindingen is een van de eerste dingen die een koper wil zien.
Daarnaast heb je als zorgaanbieder sinds 2022 een meldplicht onder de Wtza. Per 1 januari 2025 is de vergunningplicht uitgebreid. Wie niet meldt, riskeert een boete tot negentigduizend euro. Ook de klachtenregeling en de aansluiting bij een geschilleninstantie horen bij een bedrijf dat op orde is. Zorgaanbieders leveren hun jaarverantwoording vóór eind mei aan. Sinds 2025 is er een lichtere regeling voor de kleinste bedrijven. Ziet een koper dat dit alles jaren netjes is gebeurd, dan hoeft hij er geen risico voor te reserveren. Dat bedrag blijft dan in jouw prijs zitten.
Dagdelen, tarief en wat er overblijft
Dagbesteding rekent in dagdelen van vier uur. Een koper leest je bedrijf het snelst af aan de bezetting per dagdeel. Het liefst ziet hij die over twee volle jaren en per weekdag. Maandag en dinsdag zitten bij bijna iedereen vol. Wat je op vrijdag voor elkaar krijgt, onderscheidt je van de rest. Het weekpatroon lijkt op dat van een buitenschoolse opvang, al zijn daar woensdag en vrijdag de rustige dagen.
Voor zorg uit de Wet langdurige zorg gold per 1 januari 2025 een maximum van 74,40 euro per dagdeel. De som is eenvoudig: deelnemers maal dagdelen maal tarief. Hoe die uitkomst zich de afgelopen jaren ontwikkelde, zegt een koper meer dan het getal zelf.
Personeel kost in de sector gemiddeld ruim veertig procent van de omzet. Na een normaal ondernemerssalaris blijft er ongeveer een derde van de zorgomzet over. Staat er een eerlijk loon voor jezelf in je cijfers, ook als je volop meewerkt, dan ziet een koper wat er voor hem overblijft. Dat resultaat blijft ook bestaan als jij stopt, en daar betaalt hij voor.
Twee bedrijven op één erf
Op bijna elke zorgboerderij lopen twee ondernemingen door elkaar. De ene is de zorg, met contracten en indicaties. De andere is het boerenbedrijf met zijn dieren en gewassen, soms met een winkeltje aan huis. Voor jou is dat één geheel, maar een koper maakt twee rekensommen. Met omzet, directe kosten en arbeid per tak rekent hij met jouw cijfers in plaats van met de zijne. De uren die deelnemers meewerken, tellen daarbij niet als arbeid, want dat is zorg.
Het deel van de agrarische opbrengst dat er zonder de zorgtak zou zijn, blijkt meestal kleiner dan het lijkt. Een winkeltje of een zelfoogsttuin is een derde stroom met een eigen marge, en ook een klein bedrag telt mee in wat je bedrijf opbrengt.
Deelnemers werken met de dieren of in de moestuin, en zonder dat werk is er geen dagbesteding op het erf. Wie van een zorgboerderij alleen de zorgomzet bekijkt, ziet de boerderij als kostenpost. In werkelijkheid is die boerderij de reden dat deze plek een wachtlijst heeft.
Grond, gebouwen en de bestemming van je zorgboerderij
Grond, gebouwen, dagbestedingsruimte en het agrarische deel krijgen elk een eigen waarde. Het gaat om een reële waarde en niet om de boekwaarde. Zorg verlenen op een agrarische bestemming vraagt meestal een aanduiding of een aparte bestemming in het omgevingsplan. Veel bedrijven zijn langzaam van boerderij naar zorgbedrijf gegroeid. Klopt de bestemming met wat er op het erf gebeurt, dan koopt een koper zonder voorbehoud en blijft dat punt buiten de onderhandeling.
Voor de waardering heb je het meest aan een accountant die de zorglandbouw kent. Een adviseur die alleen boerenbedrijven kent, waardeert de grond en ziet de contracten over het hoofd.
Het goede moment om je zorgboerderij te verkopen
Vanaf 2026 hebben gemeenten structureel 2,4 miljard euro minder te besteden. Het jeugdzorgtekort liep op tot boven de achthonderd miljoen. Gemeenten kopen daardoor selectiever in, en elke koper van een zorgboerderij weet dat. Daar zet je je eigen positie tegenover.
Een lopend contract met jaren te gaan telt zwaar, net als een geldig keurmerk. Financiering via meer dan één route maakt je bedrijf minder kwetsbaar. Deelnemers die via mond-tot-mondreclame komen, zijn minder gevoelig voor een besluit van de gemeente. Dat geldt ook voor een samenwerking met een school of een vaste stroom deelnemers uit een zorgorganisatie in de buurt.
Wil je je zorgboerderij ter overname aanbieden, dan doe je dat liever vlak na een gewonnen aanbesteding dan vlak ervoor. Een koper ziet dan de langst mogelijke periode waarin de omzet vaststaat.
Zo komt je zorgboerderij bij een koper
Een zorgboer die wil stoppen, komt op Silverfield rechtstreeks in contact met een koper. Er zit geen makelaar tussen. De aanmelding vraagt ongeveer tien minuten en is geen dossier met contracten, audits en jaarverantwoordingen. Je beschrijft je zorgboerderij in hoofdlijnen. Voordat ze zichtbaar wordt, leest iemand van Silverfield je beschrijving na. Daarna gaat er een melding naar kopers met een zoekprofiel dat erbij aansluit. Het aanbod is alleen te zien voor wie is ingelogd.
Wil een koper met je praten, dan stuurt hij een contactverzoek. Je leest eerst wie hij is. Daarna besluit je zelf of er een gesprek volgt. Pas in dat gesprek komen de cijfers per deelnemer, de looptijd van je contracten en het auditrapport op tafel. De waardering, de koopovereenkomst en de overgang van de contracten regel je met je eigen accountant of adviseur. Algemene uitleg over je bedrijf verkopen, los van de zorg, staat op een aparte pagina.