Nederland telde in 2024 ruim 6.600 supermarkten, iets meer dan het jaar ervoor. De omzet groeit ook, met bijna vijf procent in het laatste kwartaal van 2025 en ruim twee procent in het eerste kwartaal van 2026.
Kijk daar wel doorheen. Een flink deel van die groei is prijs en geen volume, dus een supermarkt met vijf procent meer omzet heeft niet automatisch meer klanten door de deur gehad.
Wat je bij deze branche werkelijk koopt is een positie: een winkel op een plek, onder een formule, met een ploeg en een dervingspercentage. Die vier bepalen samen wat er onder de streep overblijft.
Bij een supermarkt koop je meestal een plek in een formule
De meeste Nederlandse supermarkten hangen onder een landelijke formule, en een deel daarvan wordt gedreven door een zelfstandig ondernemer. Dat betekent dat je niet alleen met de verkoper onderhandelt maar ook met de franchisegever, die moet instemmen met jou als opvolger.
De franchiseovereenkomst wil je vroeg zien. Kijk naar de resterende looptijd, naar de fee die je afdraagt, naar de afnameverplichtingen en naar wat er is afgesproken over verbouwingen en over de inrichting van de winkel. Dezelfde vragen stel je bij een drogisterij, want ook daar hangt een groot deel van de winkels onder een landelijke formule met eigen afname- en inrichtingseisen.
Wat staat er in die overeenkomst over de overdracht zelf? Sommige formules hebben een voorkeursrecht en kunnen de winkel zelf overnemen tegen dezelfde voorwaarden, en dan sta jij met een uitonderhandelde koop plotseling buitenspel.
En vraag hoeveel ruimte je overhoudt. Een formule schrijft doorgaans het assortiment, de prijzen, de acties en de winkelinrichting voor. De knoppen waaraan jij als ondernemer kunt draaien zijn dan de personeelsinzet, de derving en de service.
Wat de Wet franchise voor jou als koper regelt
Sinds 1 januari 2021 staat er een wet die de verhouding tussen franchisegever en franchisenemer regelt. Die is er gekomen omdat de ondernemer aan de winkelkant vaak de zwakkere partij bleek.
Voor jou is vooral de informatieplicht van belang. De franchisegever moet je vóór het sluiten van de overeenkomst de informatie geven die je nodig hebt om te beoordelen waar je aan begint. Daarna hebben beide partijen vier weken de tijd om erover te overleggen voordat er wordt getekend.
Gebruik die vier weken. Laat de overeenkomst in die periode lezen door iemand die het franchiserecht kent, en leg de vragen die daaruit komen schriftelijk voor.
De wet legt de franchisegever ook een zorgplicht op en verplicht hem je te informeren bij wijzigingen in de formule, bijvoorbeeld wanneer er een webshop bij komt die op jouw gebied levert. Kijk daarom hoe die afspraken in deze overeenkomst zijn ingevuld, en wat erin staat over de goodwill en over een concurrentiebeding aan het einde van de rit.
De derving is bij een supermarkt het echte margeverhaal
In een supermarkt is de brutomarge grotendeels bepaald door de formule. Wat jij daarna doet met bederf, breuk en diefstal maakt het verschil tussen een winkel die geld verdient en een winkel die dat niet doet.
Landelijk wordt bijna twee procent van het voedsel in supermarkten niet verkocht. Achter dat gemiddelde zitten grote verschillen per productgroep: bij brood en banket ligt het verlies rond de acht procent, bij zuivel rond anderhalf. Bij het overnemen van een bakkerij draait datzelfde brood- en banketverlies om dagstaten; daar wordt per dag geteld wat er onverkocht overblijft.
Het dervingspercentage per afdeling over drie jaar, met de afschrijvingen erbij, laat zien waar het weglekt. Vraag ook wat er met de laatste uren van de dag gebeurt, want een winkel die om zes uur alles afprijst heeft een ander verlies dan een winkel die het weggooit.
Zet daar de omzetsnelheid per productgroep naast. Een supermarkt draait op volume en op doorloop, en een schap dat te traag verkoopt kost je twee keer: eerst in rente en ruimte, daarna in derving.
Wat het tabaksverbod met de omzet van een supermarkt heeft gedaan
Sinds 1 juli 2024 mogen supermarkten geen tabak en rookwaren meer verkopen. Dat is een productgroep die uit de omzet is verdwenen, en met die productgroep verdween ook een deel van de klanten die er speciaal voor binnenkwam.
Je wilt cijfers van vóór en van ná die datum. Je wilt zien wat het met de omzet heeft gedaan, wat het met het aantal transacties heeft gedaan, en of dat inmiddels is hersteld.
Let er ook op dat er meer aankomt. Vanaf 1 juli 2026 geldt er een registratieplicht voor verkooppunten van tabak, en voor tankstations komt er per 2030 een verkoopverbod. Voor een supermarkt speelt dat laatste niet meer, maar het laat zien dat deze regelgeving nog niet is uitgewerkt.
Alcohol, leeftijdsgrenzen en de kortingsregel
Voor zwak-alcoholhoudende drank, dus alles onder de vijftien procent, heeft een supermarkt geen alcoholvergunning nodig. Dat scheelt papierwerk, maar het betekent niet dat er geen regels gelden.
De leeftijdsgrens is achttien jaar en daar wordt op gehandhaafd. Vraag hoe deze winkel dat heeft ingericht, of er ooit een boete is opgelegd, en wat er is vastgelegd over de controle aan de zelfscankassa.
Let daarnaast op de kortingsregel. Op alcoholhoudende drank mag in de detailhandel niet meer dan vijfentwintig procent korting worden gegeven, en dat is een grens waar een actiekalender ongemerkt overheen kan gaan.
De openingstijden van een supermarkt zijn niet altijd van jou
De Winkeltijdenwet gaat uit van gesloten deuren op zondag en op feestdagen, en van openstelling tussen zes uur 's ochtends en tien uur 's avonds op de andere dagen. Gemeenten mogen daarvan afwijken, en dat doen ze verschillend.
Zoek dus op wat er in deze gemeente is geregeld voordat je een omzetprognose maakt. Een supermarkt die zeven dagen open is in een gemeente waar dat ter discussie staat, heeft een risico dat je niet in de jaarrekening ziet.
Kijk daarnaast naar het huurcontract als de winkel in een winkelcentrum zit. Sinds 2020 is wettelijk vastgelegd dat een verhuurder de openingstijden van een winkel niet eenzijdig kan wijzigen, maar de afspraken die er al liggen wil je gewoon lezen.
Zelfscankassa's, diefstal en de ploeg op de vloer
Er wordt in Nederlandse supermarkten voor meer dan honderd miljoen euro per jaar gestolen, en de politie registreerde in 2024 bijna veertigduizend winkeldiefstallen. De zelfscankassa heeft daar een eigen aandeel in: ongeveer een op de tien Nederlanders zegt daar weleens iets niet te scannen, en onder jongvolwassenen is dat een op de vijf.
Hoeveel zelfscankassa's staan er, hoeveel steekproeven worden er gedaan, en wat is de gemeten onverklaarde derving? Dat laatste getal is het eerlijkste dat er over dit onderwerp bestaat.
En dan de bezetting. Twee derde van de Nederlandse ondernemers gaf in 2025 aan personeelstekort te ervaren, en in een winkel met scholieren, parttimers en avonddiensten is een rooster dat rondkomt een prestatie op zich.
Neem het personeelsoverzicht dus serieus door, met functies, contractvormen en dienstjaren. De cao voor het levensmiddelenbedrijf geldt hier, en de cao-lonen stegen in 2025 met vijf procent en lagen begin 2026 nog eens vier en een half procent hoger.
Wat een supermarkt te koop ongeveer kost
Bij een supermarkt is een groot deel van de prijs te tellen. De winkelinventaris en de koeling worden getaxeerd, de voorraad wordt geteld, en over de goodwill wordt onderhandeld.
Op die goodwill wordt in de overnamemarkt een factor op de genormaliseerde winst toegepast, maar bij deze branche telt de formule net zo zwaar. Een winkel met een overeenkomst die nog acht jaar loopt is een ander bod waard dan dezelfde winkel met nog anderhalf jaar te gaan.
Wat de prijs verder drukt is voorspelbaar: een hoge derving, een aflopend huurcontract, een gemeente die over de zondagsopening praat en een tweede supermarkt die verderop mag gaan bouwen. Laat je eigen accountant naar de derving en de personeelskosten kijken voordat je een bod uitbrengt.
Zo vind je een supermarkt die ter overname komt
Supermarkten wisselen zelden in het openbaar van eigenaar. De formule weet als eerste dat een ondernemer wil stoppen, en er is meestal al een kring van kandidaten voordat er iets naar buiten komt.
Zet daarom bij Silverfield neer wat je zoekt: de regio, de omvang in vierkante meters of in omzet, en of je aan een formule verbonden wilt zijn. Wordt er zo'n winkel aangemeld, dan hoor je het van ons.
Zeg er ook bij wat je laat liggen. Wie geen winkel wil in een pand dat van de formule zelf wordt gehuurd, of juist geen zelfstandige zaak zonder landelijke naam, hoeft die gesprekken niet te voeren.