Het aantal cafés in Nederland daalt al bijna twintig jaar. In oktober 2024 stonden er ruim achtduizend ingeschreven, ongeveer een derde minder dan in 2007, terwijl het aantal restaurants in diezelfde periode juist groeide.
Dat is geen reden om er niet aan te beginnen, maar het is wel de achtergrond van elk gesprek dat je gaat voeren. Een café dat het al twintig jaar volhoudt in een markt die krimpt, heeft iets wat de zaken die verdwenen niet hadden. Zoek uit wat dat is voordat je over de prijs praat. Wie de late uren liever overslaat, kijkt naar de overname van een lunchroom; die verdient zijn geld voor vier uur en sluit als de kroeg opengaat.
Want een café overnemen is niet hetzelfde als een café openen. Je koopt een vaste klantenkring, een plek in een straat en een geschiedenis met de buren, en dat laatste kan net zo goed een last als een bezit zijn.
De vergunningen van een café verhuizen niet mee
Dit is het punt waarop een overname in de natte horeca vastloopt. De alcoholvergunning staat op naam van de huidige exploitant en van zijn leidinggevenden, en bij een wisseling van eigenaar moet die in de regel opnieuw worden aangevraagd.
Aan die aanvraag hangen eisen die over personen gaan en niet over het pand. Een leidinggevende moet minstens eenentwintig jaar zijn en een diploma sociale hygiëne hebben, en sinds 1 juli 2023 staat wie dat diploma heeft in een landelijk register.
Heb je dat diploma niet, dan koop je een café dat je niet mag exploiteren. Regel het dus voordat je tekent, of zorg dat je iemand in dienst hebt die het wel heeft en die als leidinggevende op de vergunning komt te staan.
Daarnaast heb je een exploitatievergunning nodig. De gemeente heeft daar acht weken voor, met de mogelijkheid om die termijn één keer te verlengen, en de leges lopen per gemeente uiteen van een paar honderd tot enkele duizenden euro's.
Vraag naar het gat tussen de sleutel en de vergunning
Tussen het moment dat jij het pand overneemt en het moment dat je eigen papieren rond zijn, zit tijd. Sommige gemeenten laten je in die periode doordraaien onder de vergunning van de verkoper, andere niet. Vraag dat na vóór je een leveringsdatum afspreekt, want een café dat twee maanden dicht moet, verliest zijn stamgasten aan de zaak om de hoek.
De Bibob-toets gaat over jou, niet over de zaak
Gemeenten toetsen horecavergunningen aan de Wet Bibob. Dat is een integriteitsonderzoek naar de aanvrager. De gemeente kijkt waar je geld vandaan komt, met wie je zaken doet en of er iets in je verleden staat dat zij zou moeten weten.
Een landelijk bureau kan zo'n onderzoek uitvoeren en heeft daar tot twaalf weken voor. Die tijd komt boven op de behandeltermijn van de vergunning zelf, dus reken erop dat er tussen jouw handtekening en jouw eerste openingsavond een half jaar kan zitten.
Bereid je daar dus op voor. Zorg dat je kunt laten zien hoe je de koop financiert, wie er meedoen en waar dat geld vandaan komt. Wie dat op orde heeft, komt er sneller doorheen dan iemand die het onderweg bij elkaar zoekt.
Is er in het verleden iets met de vergunning gebeurd? Een intrekking, een schorsing of een waarschuwing hoort in je dossier, want de gemeente kent die geschiedenis en jij hoort er niet door verrast te worden.
De gemeente bepaalt hoe laat een café dicht moet
Sluitingstijden staan niet in een landelijke wet maar in de plaatselijke verordening. In de ene gemeente mag een café tot vier uur open, in de andere gaat om één uur de deur op slot, en dat verschil zit rechtstreeks in de omzet.
Zoek daarom op wat er in deze gemeente geldt en of er voor dit pand een ontheffing loopt. Zo'n ontheffing is vaak persoonlijk of tijdelijk en hoeft niet mee te gaan naar de volgende eigenaar.
Daarnaast wil je de omzet per uur zien over een gewone week. Bij een café zit een groot deel van de opbrengst in de laatste twee uur, en als de gemeente die uren morgen inkort, weet je precies wat dat kost. Zoek je een zaak die het van de keuken moet hebben en niet van het laatste uur, dan gaat het gesprek over het kopen van een restaurant.
Geluid is bij een café het echte buurtrisico
Er is geen landelijk getal voor hoeveel geluid een café mag maken. De norm hangt af van de omgeving: in een drukke uitgaansstraat mag meer dan in een woonwijk, en de gemeente stelt de grens.
Dat maakt de buren tot een factor die je moet onderzoeken. Vraag of er de afgelopen jaren klachten zijn ingediend, of er is gemeten en of er ooit een waarschuwing of een dwangsom is opgelegd.
Kijk ook naar het pand zelf. Zit er een woning boven of naast, dan is de kans op een conflict veel groter, en de isolatie die daarvoor nodig is kost al gauw een bedrag waar je in je bod rekening mee wilt houden.
Kijk wat er onder de tap van dit café ligt
Bij veel cafés is de tapinstallatie niet van de zaak. Brouwerijen leveren apparatuur, financieren een verbouwing of verhuren het terras, en daar staat een afspraak tegenover over hoeveel bier er per jaar wordt afgenomen en van wie.
Dat is op zichzelf niets bijzonders en het is ook niet verboden. De toezichthouder op de mededinging heeft er wel eisen aan gesteld, onder meer dat een caféhouder zo'n lening tegen de restwaarde moet kunnen aflossen.
Haal dat contract op, met de looptijd, de afnameverplichting, de inkoopprijs en het openstaande bedrag van een eventuele lening. Reken daarna uit wat je per hectoliter betaalt en vergelijk dat met wat je elders zou betalen. Dat verschil is jaarlijkse marge die je meekoopt of misloopt.
Wat gebeurt er bij een overname met dat contract? Sommige lopen gewoon door op de nieuwe exploitant, andere vervallen of moeten opnieuw worden gesloten, en dan is dat een onderhandeling die jij voert en niet de verkoper.
Het terras, het rookverbod en de speelautomaten
Binnen roken mag al jaren niet meer, en de rookruimtes die er nog waren zijn ook gesloten. Op het terras mag het wel, mits dat terras aan minstens één zijde open is en de rook niet naar binnen trekt.
Dat maakt het terras bij een café meer dan een paar tafels in de zon. Het is de plek waar een deel van je publiek zit, en de vergunning ervoor is apart geregeld en per gemeente anders. Vraag hoeveel vierkante meter is toegestaan, tot hoe laat, en of daarover ooit discussie is geweest.
Staan er speelautomaten, vraag dan de aanwezigheidsvergunning op en het contract met de exploitant. De gemeente verleent die vergunning en er zit kansspelbelasting en een heffing aan vast, dus reken de netto-opbrengst na in plaats van het bedrag uit de jaarrekening over te nemen.
Wat een café te koop ongeveer kost
De prijs van een café bestaat vaak uit twee delen die los van elkaar worden bepaald. Het eerste is de inventaris: de tap, de koeling, het meubilair en de geluidsinstallatie, tegen een getaxeerde waarde. Het tweede is de goodwill, en daarover wordt onderhandeld op basis van wat de zaak jaarlijks overhoudt.
Wat die goodwill drukt, is bij een café goed te voorspellen. Een aflopend huurcontract, een brouwerijafspraak die nog jaren loopt, een dossier met geluidsklachten of een omzet die grotendeels na middernacht binnenkomt in een gemeente die over kortere openingstijden praat.
Laat je eigen accountant meekijken voordat je een bod uitbrengt, en laat hem specifiek naar de personeelskosten van de weekendnachten kijken. Daar zit bij een café het verschil tussen een zaak die vol staat en een zaak die geld verdient.
Zo vind je een café dat ter overname komt
De markt krimpt, en juist daarom komt er beweging in. Eigenaren die twintig jaar achter hun eigen tap hebben gestaan stoppen ermee, en lang niet iedereen daarvan zet een advertentie.
Op Silverfield zet je één keer neer waar je op uit bent. De plaats, het soort zaak, de omvang en het bedrag dat je ervoor uittrekt. Komt er een café binnen dat daaraan voldoet, dan hoor je van ons.
Zeg er ook bij wat niet moet. Wie geen zaak wil met woningen erboven, of juist geen kroeg die pas na elven volloopt, filtert daarmee de helft van het aanbod weg.